óbreytanlega

Óbreytanlega er íslenskt atviksorð sem merkir „á óbreytanlegan hátt“ eða „óbreytanlega“. Orðið byggist á nafnorðinu breytanleiki og lýsir því hvernig eitthvað gerist eða ríkir án breytinga eða milli tíma. Í tilviki fræðilegrar málnotkunar getur það lýst stöðugleika, varanleika eða reglubundinni, óbreyttri hegðun.

Etymology og málfræði

Óbreytanlega er afleiðing af orðinu óbreytanlegur/óbreytanlegt með atviksmyndun (-lega eða -lega) sem gefur til kynna þann hátt sem eitthvað er framkvæmt á. Prefixið ó- negar merkingu, sem gefur til kynna tómlegt eða óendanlegt óbreytanleika. Sem atviksorð beitir það sér við sagnorð, lýsingarorð og stundum nafnorð til að sýna hvernig eitthvað verður eða gerist, til dæmis „hugurinn hvarf óbreytanlega“ eða „aðgerðin gekk óbreytanlega hratt áfram“.

Notkun og samhengi

Óbreytanlega tíðkast í vísindalegri og rökræðurlegri notkun til að tjá stöðugleika eða varanleika. Í stærðfræði og náttúruvísindum er hugtakið oft notað til að lýsa eiginleikum sem eru invariantir eða óháðir aðstæðum tímaness. Í upplýsingatækni og forritun er finnslegur tími til að sjá fyrir sig óbreytanlegar breytur eða gildi sem halda sínu gildi eftir aðgerðir, en þá er íslensk yfirskriftin oftast „óbreytanlegt“ eða „óbreytanlegt gildi“ frekar en atviksorðinu. Í almennri notkun getur óbreytanlega átt við að eitthvað sé „varanlegt“, „stöðugt“ eða „óáreitt“.

Núl og tengdar hugmyndir

Nálæg áhriforð eru óbreytanleiki (varanleiki), breytanleiki (línulega eða alhæfingu) og óbreytanleg gildi sem notuð eru í vísindalegum eða lagalegum textum. Á samsettu málfæri kemur einnig fyrir nafnorðssamhæfingin óbreytanleiki til að tala um eiginleika sem eru varanlegir.

See also: óbreytanleiki, breytanleiki, óbreytanlegur, óbreytanlegt gildi.