zeteltoekenning

Zeteltoekenning is het proces waarmee zetels in een parlement, raad of soortgelijke instelling worden verdeeld onder de deelnemende partijen naar aanleiding van de behaalde stemmen. In systemen met evenredige vertegenwoordiging moet de verdeling zo nauwkeurig mogelijk de verhouding tussen stemmen en zetels weerspiegelen, binnen de grenzen van kiesstelsels, districten en lijsten.

Er bestaan verschillende methoden om zetels toe te kennen. De hoofdgroepen zijn deler-methoden en grootste-rest-methoden. Bij deler-methoden (zoals D’Hondt en Sainte-Laguë) krijgt elke partij een quotiënt Op basis van stemmen gedeeld door een reeks delers; zetels worden toegewezen aan de partijen met de hoogste quotiënten totdat alle zetels verdeeld zijn. Bij D’Hondt zijn de delers 1, 2, 3, …, bij Sainte-Laguë vaak 1, 3, 5, …, soms met een aanpassing. Deze methode kan de vertekening naar grotere partijen vergroten in vergelijking met kleinere partijen.

Bij grootste-rest-methoden (zoals Hamilton/Hare-Niemeyer) wordt eerst het quotair aantal zetels toegewezen via een quota (totaal aantal stemmen gedeeld door het totaal aantal zetels). Partijen ontvangen vervolgens het floor van hun quota; de resterende zetels gaan naar de partijen met de grootste resterende stemmen. Beide benaderingen hebben invloed op de mate van proportionaliteit en kunnen de uitslag licht laten afwijken van de exacte stemverhouding.

Veel systemen hanteren bovendien een kiesdrempel (bijvoorbeeld 3–5%) om zeer kleine partijen buiten de verdeling te houden. De gekozen methode beïnvloedt de uiteindelijke zetelverdeling, de relatieve sterkte van partijen en de politieke spelruimte in het parlement.