verðlagsáhrif

Verðlagsáhrif eru áhrif verðbreytinga á vörur og þjónustu og á hagkerfið í heild. Í hagfræði lýsir hugtakið því hvernig breytingar á verði leiða til breytinga á kauphegðun neytenda, framleiðslu og almenna verðlagi í samfélaginu. Verðlagsáhrif geta verið beint eða óbeint.

Bein verðlagsáhrif eiga sér stað þegar verðbreyting á tiltekinni vöru leiðir til beinnar breytingar á þeirri vöru, til dæmis ef verð mjólkur hækkar og neytendur minnka kaupin á mjólk. Óbein verðlagsáhrif koma fram vegna breytinga á verðlagi annarra vara eða vegna breytinga á rauntekjum sem hafa áhrif á kaupmátt neytenda; dæmi: hækkun eldsneytis getur aukið rekstrarkostnað og valdið hærra verði víðar.

Á mælingar og stefnumótun er mikilvægt að hafa í huga að verðlagsáhrif geta leytt til verðbólgu ef breytingar dreifast vítt í gegnum mörg vörur og þjónustu. Þau eru mikilvæg í stefnumótun: seðlabankar og stjórnvaldir hafa samþykkt að taka verði á verðlagi í ljósi verndlagsáhrifa við ákvarðanir um skattlagningu, tollamál, gengisstefnu og reglugerðir.

Mæling: Verðlagsáhrif eru metin með verðbólgumælingum eins og CPI eða PPI og með mati á hlutfalli fast-through, þ.e. hversu mikið af breytingu í verði birgða endar sem breyting á endanverðu verði.

Takmarkanir: Áhrif eru háð markaði, samkeppni, væntingum og tíma; sum eru tímabundin en önnur langvarandi.