undirmeðvituðu

Undirmeðvituðu vísar til þeirra hugsunar-, tilfinninga- og skynjunarferla sem eiga sér stað undir yfirborði meðvitaðar athygli okkar. Þetta er svæði hugans sem við höfum ekki beinan aðgang að eða erum ekki meðvitaðir um á hverju augnabliki, en það hefur samt veruleg áhrif á hegðun, ákvarðanir og upplifun okkar. Hugtakið er notað í ýmsum samhengi, þar á meðal sálfræði, mannfræði og heimspeki.

Í sálfræði er undirmeðvituðu oft tengd við hugtök eins og drauma, innsæi og ómeðvitaðar hvata. Sigmund Freud, faðir sálgreiningar, lagði mikla áherslu á hlutverk þess sem ómeðvitaða í mótun persónuleika og hegðunar. Hann taldi að ýmsar áf lognar minningar, bældar þrár og átök væru geymd í undirmeðvituðu og gætu komið fram á óvæntan hátt. Kenningar hans hafa síðan verið þróaðar og umræddar innan sálfræðilegra fræða.

Rannsóknir á undirmeðvituðu hafa einnig verið gerðar með aðferðum vitrænnar sálfræði, þar sem litið er á það sem flókinn kerfisbundinn búnað sem vinnur upplýsingar sjálfkrafa og án okkar meðvitaðrar stjórnunar. Þetta getur falið í sér sjálfvirka athygli, viðbrögð við undirmeðvituðum áreitum og mótun áhugahvötunar. Margar af daglegum athöfnum okkar, eins og akstur, ganga eða jafnvel að skilja einfalt mál, eru að mestu byggðar á undirmeðvituðum ferlum.

Í daglegu tali er hugtakið undirmeðvituðu stundum notað til að lýsa innsæi eða "magatilfinningu" sem leiðir okkur í ákveðnar áttir, jafnvel þótt við getum ekki rökstutt það skynsamlega. Þessi hugtök benda til þess að við höfum aðgang að upplýsingum og tilfinningum sem ekki eru beinlínis í meðvitund okkar, en hafa samt áhrif á ákvarðanatöku okkar. Rannsóknir á þessu svæði eru enn í gangi og halda áfram að skýra flókna starfsemi mannshugans.