trùng

Trùng là thuật ngữ dùng để chỉ protozoa, một nhóm sinh vật nguyên sinh đơn bào có kích thước vi mô. Chúng sống ở nhiều môi trường như nước ngọt, nước biển, đất và trong cơ thể các sinh vật khác. Thuật ngữ này được dùng rộng trong y học, sinh thái và giáo dục.

Đặc điểm chung của trùng là một tế bào duy nhất có nhân rõ và các cơ quan nội bào khác nhau. Phương thức di chuyển đa dạng: roi, lông mao hoặc giả mang; một số loài không di động. Sinh sản chủ yếu vô tính bằng phân đôi; một số có chu kỳ sinh sản hữu tính hoặc hình thành kén để tồn tại khi điều kiện bất lợi.

Phân loại và phạm vi: cách phân loại cổ điển chia trùng thành amoebae (trùng amip), trùng roi (trùng roi), và trùng lông (trùng lông). Trong hệ thống hiện đại, protozoa thuộc nhiều nhánh khác nhau của eukaryota; “trùng” là khái niệm gọi chung, không phản ánh một cấp bậc taxonomic duy nhất.

Vai trò và sức khỏe cộng đồng: protozoa đóng vai trò quan trọng trong chu trình dinh dưỡng và là thành phần của cộng đồng sinh vật nước. Một số là ký sinh hoặc cộng sinh trong động vật và con người. Nhiều loài gây bệnh ở người và động vật, như Entamoeba histolytica, Giardia lamblia, Plasmodium spp., Toxoplasma gondii, Trypanosoma spp. Lây qua nước nhiễm bẩn, thực phẩm, vector hoặc tiếp xúc với vật chủ. Chẩn đoán dựa vào soi tươi, xét nghiệm phân hoặc mẫu máu; điều trị bằng thuốc chống protozoa; phòng ngừa gồm vệ sinh, nước uống sạch, quản lý vector và an toàn thực phẩm.

Nghiên cứu và ứng dụng: protozoa là mô hình sinh học cho nghiên cứu tế bào và di truyền; ví dụ Paramecium và Tetrahymena được sử dụng trong giáo dục và nghiên cứu. Chúng cũng có vai trò chỉ báo chất lượng môi trường và có tiềm năng trong công nghệ sinh học.