tetiklenmesi

Tetiklenmesi, Türkçede fiil kökü ’tetiklemek’ten türetilmiş olan ve 'tetiklemek eyleminin gerçekleşmesi ya da bir olayın tetiklenmesi' anlamına gelen bir isimdir. Bu form, bir süreçte veya olayda tetikleyici bir etkenin ortaya çıkması, bir mekanizmanın harekete geçmesi veya bir uyarının sonucunda bir tepkinin oluşması durumunu ifade eder. Tetiklenmesi, teknik, psikolojik ve toplumsal bağlamlarda kullanılır ve bağlama göre farklı alt anlamlar kazanır.

Yapısal olarak 'tetiklemek' fiilinin edilgen köküne (-len-) eklenmesiyle elde edilen 'tetiklenmek' ve onun -mesi ekiyle türetilmiş olan 'tetiklenmesi' ile oluşur. Bu durum, 'bir şeyin tetiklenmesi' veya 'tetikleyicinin tetiklenmesi' gibi kullanımlarda görülen, olay odaklı bir isim öbeğini işaret eder. Anlam olarak 'başlatma olayının meydana gelmesi' şeklinde çevrilebilir; aynı zamanda 'bir uyarıcı nedeniyle tetiklenmek' anlamında da kullanılabilir.

Kullanım alanları arasında mekanik ve elektronik sistemlerde tetikleme olayları, bilgisayar ve veritabanı bağlamında tetikleyicilerin çalışması, ve psikoloji ile toplum bilimlerinde bir uyarıcıya karşı gösterilen tepkinin tetiklenmesi bulunur. Örnekler: "Bu sensörün tetiklenmesiyle devre kapanır." "Veritabanı tetikleyicisinin tetiklenmesi, otomatik olarak bir işlem başlatır." "Bir uyarıcının tetiklenmesi, bir kişinin travmatik bir hatırlamayı hatırlamasına yol açabilir."

Tetiklenmesi kavramı, bağlama bağlı olarak olumlu, nötr veya olumsuz çağrışımlar taşıyabilir. Tıpta veya psikolojide dikkat çekici bir uyarıcıya karşı uyarımın aşılması veya aşırı tetiklenme gibi uyarılar söz konusu olabilir; teknik yazında ise tetikleyici cihazlar ve otomatik işlemlerin tetiklenmesi sıkça kullanılan terimlerdir.