terpenowym

Terpenowy jest przymiotnikiem pochodzącym od terpenów, grupy naturalnych związków organicznych wytwarzanych przez wiele roślin, niektóre owady oraz mikroorganizmy. W języku naukowym i potocznym słowo to używane jest do opisania substancji, aromatów, olejów lub właściwości związanych z terpenami, na przykład „olejek terpenowy” lub „związek terpenowy”.

Terpeny stanowią ogromną i różnorodną klasę metabolitów wtórnych o budowie opisywanej w jednostkach izoprenowych (C5H8). Są głównymi składnikami olejków eterycznych wielu roślin i odpowiadają za charakterystyczne zapachy i smaki. Ze względu na liczbę atomów węgla wyróżnia się terpeny monoterpenowe (C10), seskwiterpenowe (C15), diterpenowe (C20) i dalej triterpenowe (C30) oraz terpenoidy – utlenione lub uwodornione pochodne terpenów.

Biogeneza terpenów obejmuje prekursory IPP i DMAPP, które mogą powstawać w szlaku mewalonianowym lub w szlaku MEP/DOXP w plastydach. Następnie terpene syntazy prowadzą do różnorodnych struktur terpenowych, takich jak limonen, α-pinen, myrcen, czy farnesen, które można modyfikować przez utlenianie i inne reakcje chemiczne.

Zastosowania terpenów są szerokie: perfumy i kosmetyki, aromaty spożywcze, medycyna tradycyjna, farmaceutyka oraz środki odstraszające owady. Należy jednak pamiętać o ostrożności przy stosowaniu olejków terpenowych, które mogą powodować podrażnienia skóry lub być toksyczne przy wysokich dawkach. Terpenowy odnosi się w praktyce do wszystkiego, co wiąże się z właściwościami lub pochodzeniem z terpenów.