taugakerfisjúkdómum

Taugakerfisjúkdómar eru sjúkdómar sem hafa áhrif á miðtaugakerfið, sem samanstendur af heila og mænu, eða jaðartaugakerfið, sem eru taugarnar utan heilans og mænu. Þessir sjúkdómar geta haft fjölbreytt áhrif á líkamsstarfsemi og geta verið af ýmsum toga.

Einkenni tauga­kerfis­sjúkdóma geta verið mjög mismunandi eftir því hvaða hluti taugakerfisins er fyrir áhrifum. Algeng einkenni eru höfuðverkur, svimi, minnisleysi, lömun, skjálfti, skynjunar­brest­ir, eins og dofi eða náladofi, og breytingar á hegðun eða persónuleika. Sumir sjúkdómar hafa áhrif á hreyfifærni á meðan aðrir hafa meiri áhrif á hugræna getu eða tilfinningar.

Orsakir tauga­kerfis­sjúkdóma eru einnig margvíslegar. Þær geta verið erfðatengdar, svo sem Huntington-sjúkdómur eða margsklerósi. Smit­s­júk­dómar eins og heilahimnubólga eða heilabólga geta haft áhrif á taugakerfið. Æxli í heila eða mænu eru einnig algeng orsök. Aðrir sjúkdómar geta stafað af skemmdum á taugum vegna áfalla, eins og heilablóðfalli eða áverka á höfði eða mænu. Einnig geta efnaskipta­rask­anir eða ónæmis­kerfis­sjúk­dómar haft áhrif á taugakerfið. Tímabundin eða varanleg truflun á blóðflæði til heilans getur valdið alvarlegum skemmdum.

Greining tauga­kerfis­sjúkdóma fer oft fram með því að skoða einkenni sjúklings, ættarsögu og með ýmsum rannsóknum. Þar á meðal eru rannsóknir á líkamsvökva, eins og mænuvökva, myndgreiningar eins og segul­ómun (MRI) og tölvu­tomó­graf­ía (CT), og rafræn­ar rann­sóknir á starfsemi heilans og tauganna, svo sem raf­heila­rit (EEG) og raf­tauga­rit (EMG).

Meðferð við tauga­kerfis­sjúkdómum veltur á tegund og alvarleika sjúkdómsins. Suma sjúkdóma er hægt að lækna eða stjórna með lyfjum, eins og Parkins­ons­sjúk­dómi eða flogaveiki. Í öðrum tilfellum getur skurðaðgerð verið nauðsynleg, til dæmis við heilaæxlum. Endur­hæf­ing, svo sem sjúkra­þjálf­un, iðju­þjálf­un og tal­meina­fræði, er oft mikil­vægur hluti af með­ferð til að bæta líf­gæði sjúklinga og aðstoða þá við að ná sem mestri virkni.