spostrzeganie

Spostrzeganie to proces poznawczy polegający na odbiorze, interpretowaniu i organizowaniu bodźców zmysłowych w spójne, znaczące reprezentacje świata zewnętrznego i własnego ciała. W odróżnieniu od czucia, które dostarcza surowych danych sensorycznych, spostrzeganie łączy bodźce ze zmysłów z wiedzą wcześniejszą i kontekstem, tworząc w ten sposób percepcję.

Proces spostrzegania jest konstruktywny i asocjacyjny. Składa się z danych sensorycznych napływających do mózgu (przetwarzanie bottom-up) oraz wpływów poznawczych i emocjonalnych (top-down). Teoria gestaltowska podkreśla, że organizację percepcyjną tworzy się według praw rządzących całością, takich jak zasada bliskości, podobieństwa, ciągłości i zamknięcia.

Spostrzeganie obejmuje różne modalności, w tym wzrokową, słuchową, dotykową i węchową. Przykłady zjawisk to stałość percepcji (różne warunki światła nie zmieniają postrzeganego koloru) oraz iluzje percepcyjne (błąd interpretacji bodźców) i integracja informacji prowadząca do spójnego obrazu.

Czynniki wpływające na spostrzeganie to uwaga, kontekst, oczekiwania, motywacja, emocje i wcześniejsze doświadczenia. Różne kultury mogą modulować interpretację bodźców. Badania nad spostrzeganiem obejmują psychofizykę, neuroobrazowanie i modelowanie komputerowe; mają znaczenie w psychologii, neurobiologii oraz klinicznej diagnostyce zaburzeń percepcji, takich jak agnozje, iluzje i halucynacje.