sjúkdómsvarna

Sjúkdómsvarna duftar sem hugtak lýsir þeim aðgerðum og aðferðum sem miða að því að koma í veg fyrir sjúkdóma, draga úr útbreiðslu þeirra og vernda heilsu almennings. Hún nær til hafnaðra sviða eins og faraldsfræði, hlutverk almennings, heilsueflingar og stefnu til að auka meðvitund og viðbragðshæfni samfélagsins. Fjölmargar aðferðir falla undir sjúkdómsvarnir, þar sem mikilvægar eru bólusetningar, hreinlæti, framleiðslu- og matvælaöryggi, sýkingavársla og varnir gegn útbreiðslu sjúkdóma.

Sögulega þróaðist sjúkdómsvarnir frá almennum hreinlætisaðgerðum og hreinu vatni til markvissra aðgerða eins og lífhreinsun, bólusetningaátaks og hröðrar viðbragða við útbreiðslu faraldra. Þróun farldlfræði og stofnana á sviði ríkis- og lýðheilsu hefur miðlað þessum aðgerðum, samræmt aðgerðir, gagnasöfnun og stefnumótun.

Helstu þættir sjúkdómsvarna eru eftirlit og skráning til að greina útbrot; bólusetningar til forvarna; hreinlæti, almennt jafnvel matvælaöryggi og smitsögu til að draga úr berast; smitvarnir og smitgæsla í sjúkrastofnunum; einangrun og sóttkví þegar þess þykir þörf; heilsurannsóknir og samskipti til að upplýsa almenning; og umhverfis- og vinnuvernd til að minnka útsetningu fyrir áhættuþáttum.

Ísland og önnur lönd standa að sameiginlegum markmiðum með þátttöku alþjóðlegra stofnana eins og Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar, sem veita leiðbeiningar og stuðning við bólusetningarátak og útbrotsviðbrögð. Í notkun íslenskunnar segir hugtakið til um samfélagslega vernd gegn sjúkdómum með stefnumótun sem byggir á gögnum og þekkingu, með áherslu á breytingar sem bætir heilsu og öryggi.