seçilir

Seçilir, Türkçe'de seçmek fiilinin edilgen (pasif) geniş zaman üçüncü tekil şahıs formudur. Eylemin öznesi tarafından yapıldığı fakat eylemi kimin gerçekleştirdiğinin vurgulanmadığı durumlarda kullanılır. Bu yapı, bir kişinin, kurumun veya kurulun yaptığı veya üzerinde karar verilen bir seçimi ifade eder. Örnekler arasında “Bu göreve adaylar arasından Ali seçilir.” ve “Birçok aday arasında en iyisi seçilir.” bulunabilir. Eylemin kimin tarafından gerçekleştirildiğini belirtmek için ise genellikle tarafindan ifadesi kullanılır: “Ali, kurul tarafından seçilir.”

Dilbilgisel olarak seçilir, seçmek kökünden türetilmiş edilgen bir fiildir. Edilgen form, öznenin eylemi yapan tarafı göstermeyebilir veya vurguyu eylemin kendisi üzerinde yoğunlaştırabilir. Bu yönüyle seçim süreçlerini, atamaları veya belirli karar mekanizmalarını anlatırken yaygın olarak kullanılır. Aktif form olan “seçer” ise öznenin eylemi yapan taraf olduğu durumlarda kullanılır.

İlgili türevler ve kavramlar arasında seçmek köküne dayanan “seçilen” (edilgen sıfat fiili, the chosen), “seçilme” (seçme eyleminin isimleşmiş hali) ve “seçilmek” (edilgen mastar) bulunur. Gelecek zaman için “seçilecektir/belirlenecektir” gibi ifadeler de edilgen formun farklı çekimlerini oluşturur. Ayrıca, bağlama bağlı olarak “tarafından” ile belirtilen ajan veya yetkili merciye vurgu yapılabilir.

Seçilir kelimesi, seçim, atama veya benzeri süreçleri betimlemek için nötr ve net bir ifade sunar. Tarihsel ya da kültürel bağlamlarda da “seçilebilme” ve “seçim süreci” kavramlarıyla sık karşılaşılır.