równowaga

Równowaga to stan, w którym elementy systemu pozostają w zrównoważonych proporcjach, a procesy na siebie oddziałują w sposób prowadzący do stabilności. Pojęcie stosuje się w fizyce, chemii, biologii, ekologii, psychologii, socjologii i ekonomii, a także w codziennym języku dla opisania stabilności emocjonalnej, społecznej czy materialnej.

Etymologia: wyraz pochodzi od słów równy i waga, wskazując na utrzymanie równej wagi między elementami.

W naukach ścisłych:

W fizyce mówimy o równowadze mechanicznej: sumy sił i momentów działających na ciało są zerowe. Równowaga statyczna dotyczy nieruchomego stanu, równowaga dynamiczna — ruchu o stałej charakterystyce.

W chemii równowaga chemiczna występuje w reakcjach odwracalnych, gdy tempo przebiegu w przód i w tył jest takie samo, a stężenia nie ulegają zmianie.

W biologii i medycynie używa się pojęcia homeostazy, czyli utrzymania stałych warunków wewnętrznych organizmu (np. temperatury, pH). W ekologii równowaga ekologiczna to stabilne relacje między populacjami, zasobami i procesami ekosystemu, chociaż naturalnie bywa dynamiczna.

W psychologii i socjologii mówimy o równowadze emocjonalnej i społecznej, która odnosi się do stabilności psychicznej oraz układów relacji międzyludzkich. W ekonomii i polityce pojęcie obejmuje równowagę rynkową, budżetową i społeczną, oznaczając stan, w którym interesy, dochody i wydatki są w zgodzie z możliwościami i potrzebami.