përshpejtues

Përshpejtues referohet në pajisje që rrisin shpejtësinë e particulave karikuar, si elektronet, protoneve apo joneve. Këto pajisje janë thelbësore në fushën e fizikës së grimcave dhe kanë aplikime të gjera në kërkim shkencor, mjekësi dhe industri. Dizajni i tyre bazohet në përdorimin e fushave elektrike dhe/ose magnetike për të nxitur dhe udhëzuar particulat.

Një nga tipet më të thjeshta të përshpejtuesve është përshpejtuesi linear, ku particulat përshkojnë një vijë të drejtë duke kaluar nëpër një seri të rrethimeve me fusha elektrike. Këto rrethime aplikohen në momente specifike për të rritur energjinë e particulave. Përshpejtuesit cirkularë, siç janë ciklotronët dhe sinjotronët, përdorin fusha magnetike për të mbajtur particulat në një trajektore rrethore, duke i lejuar ato të kalojnë nëpër të njëjtat rrethime me fusha elektrike shumë herë, duke arritur energji shumë të larta.

Përshpejtuesit përdoren në shumë mënyra. Në kërkimin shkencor, ata lejojnë studiuesit të eksplorojnë strukturën themelore të materies dhe të studiojnë forcat fundamentale. Në mjekësi, përshpejtuesit janë të rëndësishëm për radioterapinë, ku rrezet e energjisë së lartë përdoren për të trajtuar kancerin. Ata gjithashtu gjejnë aplikime në prodhimin e izotopeve mjekësore, imazheve dhe në kontrollin e cilësisë së materialeve. Përshpejtuesit mund të jenë të madhësisë së një dhome të vogël ose të shtrihen për kilometra, duke treguar larminë dhe kompleksitetin e këtyre pajisjeve.