polüsahharidleri

Polisakaridler, monosakaritlerden oluşan uzun zincirler halinde bulunan ve glikozidik bağlarla birbirine bağlanan yüksek moleküler ağırlıklı karbonhidratlardır. Bu sınıf, enerji depolama ve yapısal destek gibi işlevlerin yanı sıra hücresel yapıların oluşumunda da rol oynar. Polisakaridler homopolimerler (tek tip monosakarit içerir) veya heteropolimerler (farklı monosakaritlerden oluşur) olabilir.

Başlıca polisakarid türleri arasında enerji depolayanlar ve yapısal olanlar bulunur. Bitkilerde nişasta (amiloz ve amilopektin), hayvanlarda glikojen enerji depolama amacıyla kullanılır. Yapısal polisakaridler arasında selüloz (bitki hücre duvarı), kitin (eklembalıklar ve kabuklularda bulunur) yer alır. Pektinler ve hekizanlar gibi diğer polisakaridler ise hücre dışı matriste ve bitki hücre duvarlarında önemli rol oynar. Polisakaridlerin çoğu monomer tipine göre sınıflandırılır: homopolimerler bir tür monosakaritten oluşurken heteropolimerler birden çok monosakarit içerir.

Özellikler ve biyolojik rol: Poliakaridler genelde suya karşı zor çözünür olabilir ve yüksek moleküler ağırlıkları nedeniyle viskozitede değişiklikler yaratır. İnsanlar çoğu polisakaridi sindiremezler; nişasta gibi bazıları toksuz olmadan enerji olarak kullanılırken, selüloz gibi beta-1,4 glikozidik bağlar içeren yapılar insan sindirim enzimleri tarafından parçalanmaz ve diyet lifi olarak kabul edilir.

Biyosentez ve uygulamalar: Bitkilerde fotosentez yoluyla elde edilen glukoz, ADP-glukoz gibi ara ürünlerle nişasta ve selüloz sentezlenir. Endüstride polisakaridler, gıda kalınlaştırıcıları (pektin, guar gum), jel ve stabilizatörler olarak kullanılır; tıbbi olarak heparin ve hyaluronik asit gibi glikosaminoglikanlar önemlidir.