oktanowosc

Oktanowosc, często nazywana oktanością, to właściwość paliw ciekłych opisująca ich odporność na zjawisko stukania (prezostojność zapłonu) w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym. Wyższa oktanowosc pozwala na stosowanie wyższych stopni sprężania bez ryzyka niekontrolowanego zapłonu, co może wpływać na osiągi i stabilność pracy silnika. Oktanowosc nie jest bezpośrednio miara energii spalania paliwa.

Najważniejsze miary oktanowosci to Research Octane Number (RON) i Motor Octane Number (MON). W praktyce powszechnie stosuje się także Anti-Knock Index (AKI), będący średnią arytmetyczną z RON i MON: AKI = (RON + MON) / 2. W skali odniesienie stanowi mieszanka izooktanu (octan 100) i n-heptanu (octan 0). W zależności od systemu pomiarowego wartości RON i MON mogą się różnić, a na stacjach benzyn często podaje się AKI lub wartość RON (w Europie).

Znaczenie oktanowosci polega na dopasowaniu do konstrukcji silnika, zwłaszcza kompresji i ustawień zapłonu. Wyzsza oktanowosc umożliwia wyzszy stopień sprężania bez stuków, co może poprawiać sprawność i moc, lecz nie powieksza energii wyzwalanej podczas spalania. Nie odnosi się natomiast do wartości energetycznej paliwa ani jego paliwowej wydajnosci.

W praktyce normy i etykietowanie oktanowosci różnią się regionem. W Unii Europejskiej dominują wartości oparte na RON, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych popularny jest AKI. Diesel i paliwa wysokoprężne używają innych miar jakości zapłonu, takie jak liczba cetanowa.