metamorfoza

Metamorfoza to proces biologiczny, w którym organizm znacznie zmienia formę lub tryb życia w kolejnych stadiach rozwoju. Zjawisko występuje u wielu grup zwierząt, szczególnie bezkręgowców i płazów. Wyróżnia się metamorfozę pełną (holometabolizm) i niepełną (hemimetabolizm).

Metamorfoza pełna obejmuje cztery stadia: jajo, larwa, poczwarka i dorosły osobnik (imago). Przykłady: motyle i ćmy (Lepidoptera), biedronki (Coleoptera), pszczoły, osy i trzmiele (Hymenoptera) oraz muchy (Diptera). Dzięki temu młode i dorosłe formy często zajmują różne nisze.

Metamorfoza niepełna polega na tym, że po wykluciu z jaja powstaje nimfa podobna do dorosłego, lecz zwykle mniejsza i bez wykształconych skrzydeł. Przykłady obejmują koniki polne i świerszcze (Orthoptera) oraz niektóre pluskwiaki (Hemiptera). U tych organizmów dorosłe i młode różnią się głównie rozmiarem i stopniem rozwoju skrzydeł.

W płazach, takich jak żaby i salamandry, metamorfoza dotyczy przekształcenia kijanki w dorosłą formę, wraz ze zmianami układu oddechowego i narządów. Regulacja hormonalna różni się od owadów: u owadów kluczowe są ecdysteroidy i hormony młodocze; u płazów—hormony tarczycy. Metamorfoza stanowi adaptację, umożliwiającą wykorzystanie różnych nisz i pokarmów.