koltvísýringur

Koltvísýringur, oft kallaður koltvísýringur (CO2), er efnaformúla sem samanstendur af einum kolatómi og tveimur súrefnisatónum. Hann er litla lofttegund sem er ósýnileg og lyktarlaus. Í andrúmslofti jarðar finnst hann í um það bil 0,04% af lofthulu. CO2 gegnir mikilvægu hlutverki í líffræðilegum og loftslagslegum hringrásum.

Eðlisfræðilegir eiginleikar: CO2 er ekki eldfimur, það leysist í vatni og myndar koltvíkísra sem gerir vatnið örlítið súrt. Hann er þungari en flest loftgas og getur safnast upp í lokuðum rýmum ef loftþrýstingur er hár og hvatinn er takmarkaður.

Náttúruleg uppspretta og koltvísýringur í náttúru: CO2 myndast í mörgum líffræðilegum og náttúrulegum ferlum, meðal annars við öndun dýra og plantna, rotnun lífræns efnis, gos, og bruna jarðefnaeldsneytis. Sólarorka og náttúrulegar hringrásir koma CO2 í hring innan andrúmslofts, höfra, hafs og líffræðilegrar ís.

Áhrif á loftslag og mannvædd áhrif: CO2 er grunnefnahvatar gróðurhúsaáhrifsins. Aukning CO2 í andrúmslofti vegna jarðefnaeldsneytisnotkunar, cementframleiðslu og annarra iðnaðarframleiðslu styrkir loftlagsbreytingar, sem hafa áhrif á hita, veðurfarsmynstur og hafís. CO2 skráning og mælingar eru gerðar víða, til dæmis með fjarskiptum stöðvum og undir IPCC.

Notkun og öryggi: CO2 er notað í mörgum iðnaðarferlum og í drykkjarframleiðslu til koltvígerðunar, sem og sem ísandi efni (dry ice) og sem úrgangs- eða ígerðaröryggi í ýmsum aðstæðum. Í háu súrefnisskorti getur CO2 komið í veg fyrir súrefni og valdið köfunar- og öndunarvandamálum; almennt er það öruggt við ventilun og venjulega aðgengi.