kirlenmesini

Kirlenmesini, Türkçe’de kirlenmek fiilinin -mesi (ve -i) ekiyle oluşturulan adlaştırıcı bir tamlamadır. Bu yapı, eylemin kendisini, yani “kirlenme” olayını veya sürecini ifade eder ve cümlede çoğunlukla bir isim-fiil olarak görev yapar. Kirlenmesini, işlevsel olarak bir özne ya da nesne konumunda kullanılabilir; ancak çoğunlukla başka fiillerin nesnesi olarak bulunur ve fiilçekli yapılarla bağlantılıdır.

Kullanım açısından kirlenmesini, istek, önleme veya gözlem gibi çeşitli bağlamlarda görülebilir. Örneğin, istemek fiili ile birlikte “kirlenmesini istemek” ifadesi, bir şeyin kirlenmesini arzulamak anlamını taşır: Bebeğin kirlenmesini istemem. Önlemek anlamında kullanıldığında ise “kirlenmesini önlemek” ifadesi, kirlenme olayını engellemeye yöneliktir: Çalışanlar, ekipmanın kirlenmesini önlemek için önlemler aldı. Bu tür kullanımlar, adlaştırılmış fiil tamlamasının özne-nesne ilişkisini ve fiillere dolaylı yoldan yön veren bağlamları gösterir.

Eşlik eden ekler ve bağlı ifadelerle esneklik kazanır. Örneğin bir iyelik belirtmek için iyelik yapılarıyla birlikte kullanıldığında, “çocuğun kirlenmesini” gibi ifadeler ortaya çıkar ve bu, kimin yaptığına dair sahiplik öğrenimini sağlar. Bununla birlikte, kirlenmesini bağımsız bir kavram olarak tek başına kullanılmaz; her zaman başka bir fiil veya cümleyle geçişli bir yapı içinde işlev görür.

İlgili benzer yapılar arasında “kirlenme” (eylemin isimleşmesi) ve “kirletme” (kirletme fiilinin isimleşmesi) bulunur. Kirlenmesini, günlük Türkçede hijyen, temizlik, bakım veya üretim süreçleri gibi konularda karşılaşılabilir bir dil yapısıdır.