intuicja

Intuicja to zdolność szybnego rozumienia lub oceniania sytuacji na podstawie nieuświadomionych procesów poznawczych, bez pełnego, świadomego rozumowania. W praktyce oznacza to nagłe wglądy i przeczucia, które pojawiają się bez wyraźnego uzasadnienia. W psychologii intuicja łączy rozpoznawanie wzorców, wiedzę ekspercką oraz emocjonalne sygnały z otoczenia.

Etymologia: intuicja pochodzi z łacińskiego intuitio, od czasownika intueri – patrzeć na coś wewnętrznie lub spojrzeć w głąb. W języku polskim rozwinęło się jako pojęcie opisujące szybkie, nieuświadomione rozumowanie oraz przeczucie.

Mechanizmy poznawcze: w teorii dwóch systemów Kahnemana intuicja przypisywana jest Systemowi 1 – szybkiemu, automatycznemu i nieświadomemu. Dla ekspertów intuicja często opiera się na rozpoznawaniu wzorców i dużej praktyce, a także na bodźcach afektywnych.

Zastosowania i rola: intuicja bywa używana przy szybkich decyzjach, ocenie ryzyka, wiarygodności ludzi oraz w procesach twórczych, gdy dane są ograniczone. Jej skuteczność zależy od kontekstu, doświadczenia i podatności na heurystyki.

Ograniczenia: intuicja bywa myląca i może prowadzić do błędów heurystycznych oraz uprzedzeń. W nauce często zaleca się weryfikowanie intuicji danymi i analizą systematyczną, zwłaszcza w decyzjach o wysokiej stawce.