gölgelendirme

Gölgelendirme, ışığın bir yüzey üzerindeki etkisini tanımlayan ve hacim ile derinlik izlenimi yaratmak için ton değerleriyle biçimlenen bir görsel ifadedir. Türkçede bu terim, resim, çizim, grafik tasarım ve mimarlık bağlamında kullanılır. Gölgelendirme, bir nesnenin yüzeyindeki aydınlık ve karanlık bölgelerin düzenli ya da geçişli tonlarla betimlenmesini içerir; ışık kaynağının yönü, materyal özelliği ve yüzeyin dokusu gibi etkenler sonuçları belirler. Geleneksel sanatlarda gölgelendirme, hacim veren bölgeler arasındaki ton farklarıyla uygulanır; çizgisel teknikler ve tonlama, yüzeyin yapısını ve derinliğini vurgular.

Bilgisayar grafiğinde gölgelendirme, bir yüzeyin renk ve parlaklığını hesaplayarak gerçekçi ya da stilize bir görünüm elde etmek için kullanılan bir süreçtir. Farklı gölgelendirme modelleri arasında flat shading (düz gölgelendirme), Gouraud gölgelendirme ve Phong gölgelendirme gibi yöntemler yer alır; her biri yüzeyin normal bilgisine ve yönlü ışık hesaplarına dayanır. Daha gelişmiş modeller, yansıma, kırılma ve çevresel aydınlatmayı da hesaba katar.

Mimarlık ve şehir planlamasında gölgelendirme, güneş ışınımını kontrol etmek, enerji verimliliğini artırmak ve konforu yükseltmek amacıyla gölgelendirme elemanları kullanılır. Uzun saçaklar, tente ve bitkiler gibi yapı öğeleri ile açık alanlarda da uygun gölgelendirme stratejileri geliştirilir.

Gölgelendirme, görsel algıyı güçlendiren çok disiplinli bir kavramdır.