gjuhët

Gjuhët janë sistem komunikimi njerëzor që përfshin mënyrën se si njerëzit i japin kuptim tingujve, fjalëve dhe mënyrës së tyre të bashkëpunimit në gramatikë dhe sintaksë. Secila gjuhë ka strukturën e saj fonologjike, morfologjike dhe leksikale, dhe mbart interesin kulturor e historik të komunitetit që e përdor. Gjuhët janë të ndryshme në mënyrën e tyre të përdorimit, por gjithashtu të lidhura me identitetin, historinë dhe mënyrën e njohjes së realitetit.

Gjuha mund të ekzistojë si e folur dhe e shkruar; shumica e gjuhëve moderne përdorin një sistem shkrimi të caktuar, që mund të ndryshojë nga alfabeti latin deri te alfabetet të tjera si arab, cirilik ose ideografike. Ndërsa ndryshimet sipas hapësirave, gjuha ruhet dhe transmetohet ndër breza.

Gjuhet klasifikohen në familje gjuhësore: p.sh., Indo-Evropiane, Sino-Tibetiane, Afroaziatike dhe të tjera; kjo klasifikim ndihmon studimin e historisë së gjuhëve dhe të marrëdhënieve mes popujve. Gjuhët mund të krijojnë dialekte dhe, me kontaktin mes tyre, të lindin gjuhë të reja si pidgji dhe kreole.

Në botë, një numër i madh i gjuhëve është i rrezikuar pjesërisht ose totalisht nga zhdukjeja për shkak të faktorëve si urbanizimi, inkurajimi i gjuhëve dominante, dhe politikat e gjuhës në vitet e fundit. Ruajtja dhe promovimi i gjuhëve të ndryshme përfshin dokumentimin, edukimin bilingu dhe krijimin e standardeve të shkrimit dhe përkrahjen institucionale.

Studimi i gjuhëve dhe variacioneve të tyre ofron një kuadër për të kuptuar mendimin njerëzor dhe historinë e komuniteteve, si dhe për të mbështetur komunikimin ndërkulturor dhe bashkëpunimin ndërkombëtar.