generalizacje

Generalizacje, od łac. generalis „ogólny”, to proces lub wynik rozszerzania pojęcia, reguły lub twierdzenia z jednego konkretnego kontekstu na szerszy zakres przypadków. W języku codziennym służy do uogólniania obserwacji na ogólne zasady, natomiast w naukach ścisłych i matematyce odnosi się do formalnego rozciągania twierdzeń na nowe klasy obiektów.

W matematyce i logice generalizacja polega na sformułowaniu twierdzenia, które ma zastosowanie do większego zbioru obiektów lub przypadków. Przykładowo zasada wyprowadzona dla dwóch wymiarów może zostać uogólniona na przestrzenie n-wymiarowe lub na inne struktury algebraiczne. W informatyce i matematyce często mowa o generalizacji metod i konstrukcji tak, aby działały dla różnych typów danych (programowanie generyczne).

W naukach przyrodniczych generalizacje łączą obserwacje w ogólne prawa lub modele; w psychologii i socjologii – wnioskuje się o to, w jakim stopniu wyniki badań odnoszą się do szerokiej populacji. W lingwistyce generalizacje odzwierciedlają analogie i reguły występujące między językami i kontekstami.

W uczeniu maszynowym generalizacja oznacza zdolność modelu do prawidłowego przewidywania na danych, które nie były użyte podczas treningu. Skuteczna generalizacja wymaga przeciwdziałania overfittingowi; metody to walidacja krzyżowa, regularizacja, ograniczanie złożoności modelu, augmentacja danych.

Proces generalizacji wymaga ostrożności: zbyt szerokie uogólnienie prowadzi do błędnych wniosków, zbyt wąskie – do utraty użyteczności. Generalizacje są kluczowym narzędziem poznawczym w nauce i praktyce, ale wymagają dowodów i testów.