fósturþroska

Fósturþroski, einnig kallað fósturfræði, er vísindagrein sem fjallar um vöxt og þróun fósturs frá frjóvgun til fæðingar. Hún skoðar hvernig gen, hormónar og umhverfisáhrif móta myndun líffærakerfa, vöxt og starfsemi fóstursins, og hvernig samband móður og fósturs í meðgöngu mótar þennan vöxt. Niðurstöður fósturþroska eru grunnur að skilningi á fæðingu, fóstursjúkdómum og forvörnum.

Helstu þættir fósturþroska eru frjóvgun þegar sáðfruma sameinast eggfrumu og myndar okfrumu; fjölgun клетna og vöxt sem leiðir til fósturs; innlimun í legvegginn og upphaf næringaröryggis; framþróun fósturlaga og myndun líffærakerfa, s. s. taugakerfis, hjarta og lungna; fylgju og naflastrengur sjá um næringu og flutning súrefnis til fóstursins. Einnig eru fjarlægðskilyrði, hormónar og umhverfisáhrif mikilvægir þættir sem geta haft áhrif á þroskann.

Fyrsti hlutinn meðgöngu stendur yfir frá frjóvgun til um það bil 12–13 vikna; þá hefst mikilvæg líffæravöxtun. Annar hlutinn, frá um 13. til 26–28. vikna, einkennist af frekari þroska líffærakerfa og skynfæra og auknum hreyfingum fósturs. Sá þriðji felur í sér áfram vöxt og undirbúning fyrir fæðingu, með aukinni þyngdaraukningu og fullnægjandi þroska lungna og miðtaugakerfis til að meðfædda starfsemi geti hafist.

Meðferðir og fylgjur á fósturstigi felast meðal annars í reglubundinni ómskoðun, fósturgreiningu ef þörf er, og ráðgjöf um lífsstíl, næringu og forvarnir til að stuðla að heilli meðgöngu og fæðingu. Fósturþroski er háður samspili erfða og umhverfis.