farmaceutyków

Farmaceutyki to substancje aktywne oraz preparaty przeznaczone do zapobiegania chorobom, diagnozowania ich lub leczenia oraz łagodzenia objawów. W praktyce obejmują zarówno pojedyncze związki chemiczne, jak i biologiczne leki, preparaty złożone, a także substancje używane do produkcji leków. W logice medycznej wyróżnia się leki na receptę i leki dostępne bez recepty.

Podział farmaceutyków uwzględnia mechanizm działania (leki chemiczne vs biologiczne), zakres wskazań, postać farmaceutyczną (tabletki, kapsułki, roztwory, iniekcje, maści), a także status regulacyjny i koszty. Produkty biologiczne obejmują białka terapeutyczne, przeciwciała monoklonalne i inne cząsteczki wytwarzane w organizmach ludzkich lub kulturowych. Surowce farmaceutyczne to aktywne składniki danego przygotowania.

Proces wprowadzania farmaceutyków na rynek obejmuje badania przedkliniczne, fazy kliniczne I–III, uzyskanie zezwolenia na dopuszczenie do obrotu oraz monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu na rynek (pharmacovigilance). W Unii Europejskiej dopuszczenie do obrotu prowadzą odpowiednie agencje oraz Komisja Europejska; w poszczególnych krajach nadzór prowadzi również krajowy organ rejestracyjny.

Bezpieczeństwo i odpowiedzialne stosowanie farmaceutyków zależy od właściwego przepisywania, dawkowania i monitorowania efektów ubocznych, interakcji z innymi lekami oraz ograniczeń wiekowych i chorobowych. Farmaceutyka odgrywa kluczową rolę w systemie opieki zdrowotnej, równocześnie podkreślając konieczność dostępności i wysokiej jakości leków. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje farmaceutyki niezbędne jako podstawowe w systemach zdrowia.