enzimën

Enzima është një katalizator biologjik që rrit shpejtësinë e reaksioneve kimike në organizma pa ndryshuar drejtimin e reaksionit ose ekuilibrin. Shumica e enzimeve janë proteina, por ekzistojnë edhe ribozime, molekula RNA me aftësi katalitore.

Substratet lidhen me vendin aktiv të enzimës, formuar një kompleks enzim-substrat. Në këtë mënyrë, enzima i mundëson substratit të lirohet si produkte në një reaksion. Disa modele përshkruajnë mënyrën e veprimit: modeli i kyçit (lock-and-key) dhe modeli i ndryshimit të ngjashmërisë (induced fit).

Aktiviteti enzimatik varet nga kushtet fizike dhe kimike. Temperatura dhe pH kanë një vlerë optimale; jashtë këtyre kufijve aktiviteti zvogëlohet dhe enzimat mund të denaturohen. Ko-faktoret dhe koenzimat (për shembull NAD+, metalet si zinku ose hekur) shpesh janë të nevojshëm për funksionin e tyre. Inhibitorët mund të bllokojnë vendin aktiv ose të ndryshojnë konformacionin e enzimës, duke ulur aktivitetin.

Roli biologjik dhe praktik i enzimeve është i qenësishëm. Janë pjesë kyçe e tretjes së ushqimit (amilazë në pështymë dhe pankreas, proteazë si tripsinë, lipazë), metabolizmit qelizor dhe replikimit të materialit gjenetik (polimerazë të ADN-së). Në industri dhe mjekësi, enzimat përdoren në prodhimin e ushqimeve, në bioteknologji, farmaceutikë dhe diagnostikë.