empiryzmu

Empiryzm to stanowisko epistemologiczne, według którego źródłem poznania są wrażenia zmysłowe i doświadczenie. Zakłada, że wiedza powstaje przede wszystkim a posteriori i opiera się na obserwacjach, eksperymentach oraz danych zmysłowych.

Historia empiryzmu w tradycji zachodniej łączy się z Anglią i myślicielami takimi jak Francis Bacon, John Locke, George Berkeley i David Hume. Bacon kładł nacisk na metodę indukcyjną i eksperyment jako podstawę wiedzy; Locke rozwinął koncepcję tabula rasa i wiedzy a posteriori; Berkeley podkreślał rolę myśli i doświadczenia, natomiast Hume kwestionował przyczynowość i uzasadnienie indukcji, poddając wątpliwość podstawy naukowego poznania.

Empiryzm silnie wpływa na rozwój metody naukowej: obserwacja, zbieranie danych, testowanie hipotez i umiarkowanie generalizacji. W przeciwieństwie do racjonalizmu, który poszukuje wrodzonych idei i dedukcyjnych wnioskowań, empiryzm zwraca uwagę na ograniczenia ludzkiej poznawczości i konieczność potwierdzania twierdzeń dowodami.

Pod koniec XVIII wieku pojawiły się krytyki, które doprowadziły do wprowadzenia poglądów Kantowskich, łączących doświadczenie z formami poznania. W XX wieku empiryzm rozwinął się w kierunkach takich jak empiryzm logiczny i pozytywizm, kładąc nacisk na logiczny i empiryczny charakter wiedzy naukowej. Obecnie empiryzm pozostaje jednym z głównych fundamentów epistemologii i metody naukowej.