eksaserbasi

Eksaserbasyon, Türkçede genellikle kronik bir hastalığın semptomlarında ani veya belirgin bir kötüleşmeyi ifade eden terimdir. Özellikle astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi kronik solunum yolu hastalıklarında kullanılır; ayrıca kalp yetmezliği, interstisyel akciğer hastalıkları ve diğer kronik durumlarda da görülebilir. Bir eksaserbasyon genellikle mevcut semptomlarda artışa yol açar ve ek tedaviye ihtiyaç doğurur; bazı durumlarda hastaneye yatışı gerektirebilir. Sık görülen tetikleyiciler enfeksiyonlar (viral veya bakteriyel), hava kirliliği ve alerjen maruziyeti, sigara içimi veya maruziyeti, ilaç uyumsuzluğu ve komorbid hastalıklar olabilir.

Belirtiler arasında artan nefes darlığı, öksürükte artış veya balgam üretiminde değişiklik, hırıltı, göğüs sıkışması ve genel halsizlik bulunabilir. Ateş veya ek sorunlar hastalığın altyapısına bağlı olarak değişebilir. Tanı, çoğu zaman hastanın öyküsü ve fizik muayenesinin bir kombinasyonu ile konulur; KOAH veya astım gibi durumlarda spirometri ile değişiklikler değerlendirilebilir. Gerekli hallerde oksijen satürasyonu, kan gazı analizi, göğüs röntgeni veya enfeksiyon bulgularını ekarte etmek için ek çalışmalar istenir.

Tedavi, eksaserbasyonu tetikleyiciye göre belirlenir. Genelde kısa etkili bronkodilatörler ve gerekirse inhale veya sistemik kortikosteroidler ile semptomlar hafifletilir; bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa antibiyotik kullanılır. Ciddi vakalarda hastaneye yatış ve oksijen tedavisi gerekebilir; uygun tedavi ve izlem ile hastalar çoğunlukla semptomlarını düzeltebilir.

Önleme için en önemli önlemler kronik hastalığın düzenli yönetimi, uygun ilaç kullanımı, sigara bırakma ve aşılar ile enfeksiyonların erken tedavisidir. Eksaserbasyonlar, kronik hastalık seyrini etkileyebilir ve yaşam kalitesini düşürebilir.