dikarboksylowego

Dikarboksylowy to przymiotnik chemiczny odnoszący się do związków zawierających dwie grupy karboksylowe (-COOH). W chemii organicznej mówi się także o związkach dikarboksylowych lub kwasach dikarboksylowych.

Związki dikarboksylowe mogą być alifatyczne lub aromatyczne. Ich podstawowa cecha to obecność dwóch grup karboksylowych w tej samej cząsteczce, co nadaje im charakter kwasowy i możliwość dwukrotnych dysocjacji. Strukturalnie często występują jako HOOC-R-COOH, gdzie R to łącznik łańcucha węglowego lub pierścień aromatyczny. W nomenklaturze IUPAC kwasy te nazywane są dioic acids, a ich przykłady obejmują kwas szczawiowy (ethanedioic acid), kwas malonowy (propane-1,3-dioic acid), kwas bursztynowy (butanedioic acid), kwas glutarowy (pentanedioic acid) oraz kwasy adipowy (hexanedioic acid). Istnieją także kwasy dikarboksylowe z obecnością podwójnych wiązań, jak kwasy fumarowy i maleinowy (but-2-enedioic acids).

Zastosowania kwasów dikarboksylowych są zróżnicowane. Służą jako surowce w syntezie polimerów, takich jak poliamidy i poliestry, a także jako środki zakwaszające i dodatki w przemyśle spożywczym (np. malonowo- i kwasy związane z kwasami di-karboksylowymi występują w różnych produktach chemicznych i żywnościowych). W naturze występują różne kwasy dikarboksylowe, które mogą odgrywać role w metabolizmie roślin i mikroorganizmów.

Bezpieczeństwo zależy od konkretnego kwasu; niektóre, jak kwas szczawiowy, mogą być żrące i toksyczne w wyższych dawkach, inne zaś mają stosunkowo łagodniejszy profil. Należy stosować odpowiednie środki ochrony i postępować zgodnie z publikowanymi wytycznymi bezpieczeństwa przy obchodzeniu się z tymi związkami.