deflasyon

Deflasyon, genel fiyat seviyesinin sürekli düşmesiyle karakterize edilen bir ekonomik durumdur. Bu düşüş, paranın reel değerinin artmasına yol açar ve enflasyonun tersidir. Deflasyon genellikle tüketici fiyat endeksi (CPI) veya gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) deflatörü gibi göstergelerle ölçülür ve negatif enflasyon olarak raporlanır. Talep eksikliği, zayıf yatırım ve bazı durumlarda verimlilik artışları deflasyona neden olabilir.

Deflasyonun başlıca nedenleri arasında talep daralması, kredi sıkışması ve belirsizlik nedeniyle toplam talebin düşmesi yer alır; arz yönlü faktörler olarak teknolojik ilerleme ve maliyetlerin düşmesi de etkili olabilir. Irving Fisher’ın borç-deflasyon teorisi, fiyatlar düştükçe borçların reel yükünün artması nedeniyle harcamaların daha da azalabileceğini öne sürer. Beklentiler de fiyatların daha da düşeceğini düşündürürse deflasyon güçlenir.

Deflasyon, tüketim ve yatırımı erteletebilir, borçların reel değerini artırır ve borç sürdürülebilirliğini zorlaştırır. Uzun süreli deflasyon, finansal ve reel sektörde sıkıntı yaratarak işsizlik ve üretimde gerileme riskini yükseltebilir. Merkez bankaları sıfır faizlerde zorlandığında geleneksel araçların etkisi sınırlı olabilir; bu durumda parasal genişleme, varlık alımları ve güvenli bir hedefleme veya nominal gelir hedeflemesi gibi politikalar devreye girebilir. Disinflasyonla deflasyon arasındaki fark önemlidir: disinflasyon enflasyon hızının düşmesi, deflasyon ise fiyatların genel olarak düşmesidir.

Geçmişte deflasyonun görüldüğü dönemler arasında 1930’lar Büyük Buhranı ile Japonya’da 1990’lar sonrası uzun süren deflasyon sayılabilir.