deflasyonun

Deflasyon, genel fiyat düzeyinin sürekli olarak düşmesi durumunu ifade eder. En sık tüketici fiyatları endeksi (CPI) veya GSYH deflatörü gibi göstergelerle ölçülen yıllık enflasyon oranının sıfırın altında kalması ile tanımlanır. Bazı kaynaklarda, iki ardışık çeyrek veya daha uzun süreli düşüşler de deflasyon olarak kabul edilir. Disinflasyon ise fiyat artış hızının yavaşlamasıdır; enflasyonun negatif olmadığını, sadece hızının azaldığını ifade eder.

Deflasyonu tetikleyen başlıca faktörler talep daralması, talepte sert düşüş, verimlilik artışı veya mali sıkıntı nedeniyle para ve kredi koşullarının sıkılaşmasıdır. Ayrıca para arzının yetersiz olması veya para politikasının aşırı sıkı olması da deflasyona yol açabilir. Irving Fisher'ın “borç deflasyonu” kavramı, fiyatlar düştükçe borçların reel yükünün artması nedeniyle talebin daha da zayıflamasını açıklar.

Deflasyon, tüketici ve üreticilerin harcamalarını ertelemesine yol açabilir; borçlanmanın mali ağırlığını artırır; yatırım ve istihdam üzerinde baskı kurabilir. Uzun süreli deflasyon, talep eksikliği ve işsizlikte artışın bir döngüsüne girilmesine neden olabilir ve likidite tuzağı ile para politikası etkisizleşebilir.

Politika açısından merkez bankaları, para arzını artırmaya, oranları aşağı yönlü indirmeye ve güven oluşturucu mikro tedbirlere başvurabilir. Maliye politikası da talebi canlandırıcı harcamalarla desteklenebilir. Tarihte, 1930'lar ABD'si ve Japonya'daki 1990'lar sonrasında deflasyon karşıtı akımlar en çok dikkat çeken örneklerdir. Günümüzde deflasyon genellikle nadir görülse de, büyük finansal krizler veya isteksiz büyüme zamanlarında ortaya çıkabilir.