cytrusów

Cytrusy to grupa roślin z rodziny Rutaceae, obejmująca gatunki i odmiany z rodzaju Citrus, które produkują jadalne owoce o charakterystycznym, cierpko–słodkim smaku. Do najważniejszych uprawianych cytrusów należą pomarańcze, cytryny, limonki, mandarynki i grapefruity, a także pomelo i kumkwaty. Niektóre źródła wyodrębniają kumkwaty w oddzielnym rodzaju Fortunella.

Charakterystyka botaniczna: to drzewa lub krzewy, zwykle zimozielone, o błyszczących liściach i kolcach na młodych pędach. Kwitną białymi kwiatami o intensywnym zapachu. Owoce powstają z soczystych segmentów, zawierających miąższ i pestki w zależności od odmiany. Owoce cytrusowe mają charakterystyczny olejek eteryczny w skórce.

Uprawa i rozmieszczenie: cytrusy uprawiane są głównie w klimatach subtropikalnych i tropikalnych. Na skalę komercyjną rosną w Ameryce Południowej, Afryce, Azji oraz w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce uprawy roślin cytrusowych ograniczane są do szklarni i wymagają ochrony przed mrozem, intensywnego oświetlenia i odpowiedniego podlewania i nawożenia.

Wartości odżywcze i zastosowania: owoce są bogate w witaminę C, błonnik i flawonoidy; stanowią źródło cukrów naturalnych i kwasów organicznych. Wykorzystywane są w świeżej konsumpcji, przetworach, sokach i aromatach, a skórki i olejki eteryczne znajdują zastosowanie w kuchni, kosmetyce i przemyśle spożywczym.

Historia i pochodzenie: cytrusy pochodzą najprawdopodobniej z południowo-wschodniej Azji i Indii. Z czasem rozprzestrzeniły się przez Bliski Wschód i basen Morza Śródziemnego do Europy i obu Ameryk. Rozwój odmian i techniki uprawy doprowadził do globalnego eksportu i różnorodności gatunków.