blóðrásin

Blóðrásin, einnig kölluð blóðrásakerfið, er líffærakerfi sem flytur blóð um allan líkamann. Hún samanstendur af hjarta, æðakerfi og blóði. Helstu hlutverk hennar eru að veita frumum súrefni og næringu, fjarlægja koltvísýring og aðra úrgangsefni, dreifa hormónum og stuðla að hitastjórnun og varnarkerfi líkamans.

Hjartað er miðstöð kerfisins og virkar sem tvö dæluverk. Það skiptist í hægri gátt og vinstri gátt, og hvoru sinni slegill. Gáttir taka við blóði; sleglar dæla því áfram. Hægri hluti hjartans dælir blóði til lungna til gasskipta, en vinstri hluti dælir súrefnisríku blóði til meginkerfisins.

Blóðrásakerfið einkennist af tveimur meginreglum: lungnablóðrásin flytur blóð milli hjarta og lungna og skiptir koltvísýringi fyrir súrefni; meginblóðrásin, eða kerfisblóðrásin, flytur súrefnisríkt blóð frá vinstri slegli til líffæra og skilar því til hjarta.

Æðakerfið samanstendur af slagæðum, slagæðlingum, háræðum og bláæðum. Slagæðar bera blóð frá hjarta, háræðarnar eru þar sem efnaskipti milli blóðs og vefja eiga sér stað, og bláæðar flytja blóð til hjarta. Blóðið sjálft skiptist í plasma og frumulíffæri: rauð blóðkorn bera súrefni, hvítar blóðfrumur taka þátt í ónæmiskerfi og blóðflögur taka þátt í storknun.

Lífsstíll og sjúkdómsforvarnir hafa áhrif á heilsu blóðrásarinnar. Reglubundin hreyfing, gott mataræði, forvarnir gegn reykingum og viðeigandi læknisráð annast verðmæti kerfisins.