bioakumulacji

Bioakumulacja to proces gromadzenia substancji chemicznych w organizmach, który polega na tym, że tempo akumulacji przekracza tempo ich eliminacji. W efekcie stężenie substancji w ciele organizmu bywa wyższe niż w jego środowisku. Zjawisko to różni się od biomagnifikacji, która opisuje wzrost stężeń substancji w kolejnych poziomach łańcucha pokarmowego.

Substancje mogą gromadzić się poprzez różne drogi: przez skórę i skrzela w środowiskach wodnych oraz przez układ pokarmowy. W procesie bioakumulacji wyróżnia się biokoncentrację (gromadzenie ze środowiska wodnego) i biokoncentrację w wyniku diety. Wskaźniki stosowane w ocenie to BCF (bioconcentration factor) i BAF (bioaccumulation factor).

Na tempo i zakres bioakumulacji wpływają właściwości chemiczne substancji (głównie lipofilność, rozpuszczalność, trwałość), charakter metabolizmu organizmu, tempo wzrostu i stan zdrowia, a także długość ekspozycji oraz warunki środowiska.

Najczęściej omawianymi substancjami są metale ciężkie (rtęć, ołów), pestycydy (np. DDT i jego metabolity), polichlorowane bifenyle (PCBs) i niektóre środki chemiczne przemysłowe. Bioakumulacja może prowadzić do toksyczności u organizmów i przenikania efektów do łańcucha pokarmowego, także dla ludzi poprzez spożycie ryb i owoców mórz.

Monitorowanie bioakumulacji obejmuje pomiar stężeń substancji w populacjach organizmów i w środowisku, a następnie wyznaczanie wskaźników BCF i BAF. Regulatorzy stosują standardy ochrony środowiska i zdrowia publicznego, ograniczając emisję szkodliwych związków i prowadząc oceny ryzyka.