Zehirleri

Zehirleri, canlı organizmaların normal işleyişini bozan ve zarar veren maddeler olarak tanımlanır. Etkileri, zehirin türüne, dozuna ve maruz kalma süresine bağlı olarak değişir. Zehirler doğal kökenli olabileceği gibi sentetik veya endüstriyel olarak da üretilebilir.

Zehirler, etki mekanizmalarına göre çeşitli sınıflara ayrılabilir. Nörotoksinler beyin veya sinir sistemini, hepatotoksinler karaciğeri, nefrotoksinler böbrekleri etkiler; kısmen veya tüm vücut fonksiyonlarını bozabilirler. Kaynaklarına göre doğal zehirler (bitkisel, hayvansal, mikroorganizmal toksinler) ve sentetik veya endüstriyel zehirler olarak gruplandırılır. Maruz kalma yolları da çeşitlidir; ağız yoluyla alınanlar, solunumla girenler, deri teması yoluyla veya enjeksiyonla vücuda girenler en sık karşılaşılan kategorilerdir.

Toksisite, bir zehirin belirli bir dozda organizmaya zarar verme kapasitesiyle ilgilidir ve bireyler arasında hassasiyet farkları olabilir. LD50 gibi kavramlar bilimsel değerlendirmelerde kullanılır, ancak insan güvenliği açısından bu tür ölçümler sınırlı ve dikkatli uygulanır.

Zehirlerle karşılaşmada temel yaklaşım, tıbbi yardım çağırmak ve zehir kaynağının kaydedilmesi/ uzaklaştırılmasıdır. Hastaya gerektiğinde destekleyici tedavi uygulanır ve bazı zehirler için antidotlar bulunabilir. Kamu sağlığı açısından, zehir güvenliği mevzuatı, uyarı işaretleri, güvenli depolama ve hızlı müdahale altyapılarını içerir. Zehir kontrol merkezleri, zehirlenmelerin erken fark edilmesi ve yönetilmesi için kaynak sağlar.