Wariacja

Wariacja (wariacja) to pojęcie ogólne oznaczające różnicę, modyfikację lub odchylenie od jakiegoś standardu. Pochodzi od łacińskiego variatio i jest używane w różnych dziedzinach nauki i sztuki.

W muzyce wariacja to forma utworu polegająca na przedstawieniu tematu i serii kolejnych wariacji, których melodia, rytm, harmonia lub instrumentacja ulegają zmianom, często zachowując charakterystyczny temat. Wariacje mogą być samodzielnym utworem albo częścią większego dzieła, na przykład sonaty i suit.

W lingwistyce wariacja odnosi się do zróżnicowania użycia języka w zależności od kontekstu, sytuacji społecznej, regionu czy stylu mówienia. Może obejmować warianty fonetyczne, leksykalne i składniowe, a także różnice między dialektami, socjolektami czy rejestrami.

W biologi genetyka wariacja oznacza różnorodność genetyczną w obrębie populacji lub gatunku. Źródła to mutacje, rekombinacja oraz selekcja i dryf genetczny. Wariacja genetyczna jest podstawą ewolucji i adaptacji organizmów do zmieniających się warunków środowiska.

W matematyce, zwłaszcza w rachunku wariacyjny, wariacja to drobna zmiana funkcji lub funkcjonału używana do wyprowadzania równań charakterystycznych dla optymalizacji i mechaniki, takich jak równanie Euler–Lagrange. Termin ten odzwierciedla proces badania, jak małe modyfikacje wpływają na wynik działania systemu.