Tamlamalar

Tamlamalar, Türkçe dilbilgisinde isim öbeklerini ifade eden yapılar olup, bir ana isim olan tamlanan ve bu ismi niteleyen veya belirleyen tamlayanlardan oluşur. Bu öbekler, cümlede özne, nesne ya da zarf tümleci olarak iş görebilir ve anlamı netleştirmek için ekler, sayı sözcükleri ve sıfatlar içerebilir.

Tamlamaların temel türleri arasında sıfatlı tamlamalar ve iyelik (aitlik) tamlamaları ile birleşik/ikilemeler sayılabilir. Sıfatlı tamlamalarda tamlanan, başta gelen bir ismin önüne gelen sıfatlar tarafından nitelendirilir; örnekler: kırmızı araba, büyük ev. İyelik tamlamalarında ise birinin sahibi olduğu öge ifade edilir; örnekler: öğrencinin defteri, annesinin arabası. Bu yapılar genelde genitif işaretleriyle (in, nin, ın, un) gösterilen tamlayan ile tamlanan arasındaki ilişkiyi kurar. Ikileme veya birleşik tamlamalarda iki isim birlikte tek bir kavramı karşılar; örnek: ev kapısı, şehir merkezi.

Yapısal olarak, Türkçede genelde tamlayanlar tamlananı nitelendirir ve tamlamalar, sayılar, sıfatlar ve iyelik ekleriyle birlikte kullanılarak anlamı pekiştirir. Artikelleşme Türkçede geniş çapta bulunmaz; tamlama içinde belirginlik çoğu zaman tamlananın ekleri ya da bağlam yoluyla sağlanır. Tamlamalar, cümle içinde çeşitlenen görevler üstlenir ve Türkçe cümle yapısında temel bir isim öbeği türüdür. See also: Turkish grammar, noun phrase, iyelik eki.