Standartlashtirish

Standartlashtirish — mahsulotlar, xizmatlar, jarayonlar yoki muhit uchun umumiy talablar, sifat ko'rsatkichlari, sinov usullari va mos keluvchan talablari belgilanadigan faoliyatdir. Standartlar odatda rasmiy tasdiq bilan ishlab chiqiladi va keng qo'llanadi. Ular mijozlar, ishlab chiqaruvchilar, davlat organlari hamda yetkazib beruvchilar o'rtasidagi moslik va ishonchni ta'minlaydi.

Turlari: Standartlashtirish darajalarga bo'linadi: xalqaro (ISO/IEC kabi), mintaqaviy (regional birliklar uchun standartlar) va milliy (ma'lum bir mamlakat uchun). Ba'zi standartlar butun dunyo bo‘ylab majburiy bo'lib, qonuniy tartibda qo'llaniladi; boshqalari esa asosan iste'molchi uchun tavsiya sifatida bo'ladi.

Jarayon: Standartlar ishlab chiqilishi bosqichlardan iborat: muammolarni aniqlash, mavjud talablar tahlili, loyiha yoki normalarni ishlab chiqish, ekspertlar, foydalanuvchilar va manfaatdor tomonlar bilan keng konsensusga erishish, sinovlar va baholash, rasmiy tasdiq (nashr), keyinchalik amaliyotga joriy etish va doimiy monitoring.

Tashkilotlar: Xalqaro darajada ISO (Xalqaro Standartlashtirish Tashkiloti) va IEC kabi organlar standartlar ishlab chiqaradi; regionlar va davlatlar o'zining milliy standartlashtirish institutlariga ega.

Foydalar va cheklovlar: Standartlashtirish sifat, xavfsizlik va moslikni oshiradi, savdo jarayonini soddalashtiradi, interoperabilitetni ta'minlaydi. Biroq xarajatlar, mos keluvchanlik muammolari, mahalliy ehtiyojlarning yoriq bo'lishi va yangi texnologiyalarning tez o'zgarishi kabi cheklovlar mavjud.