Replikacja

Replikacja to proces powielania materiału genetycznego lub informacji w celu utworzenia kopii. W biologii molekularnej replikacja DNA jest kluczowym etapem przygotowującym komórkę do podziału. Zachodzi w jądrze komórkowym u eukariotów i w cytoplazmie u prokariotów. Replikacja jest semikonserwatywna: każda cząsteczka potomna składa się z jednej starej i jednej nowej nici. Rozpoczyna się w miejscach zwanych originami replikacji. W przebiegu procesu uczestniczy zestaw enzymów: helikaza rozdziela dwie nici, primaza tworzy starter RNA, polimeraza DNA wydłuża nową nić, a ligaza łączy fragmenty Okazaki na nici opóźnionej. Replisom działa na różnych miejscach replikacyjnych i postępuje w kierunku przeciwnych biegunów, co prowadzi do szybkiej duplikacji genomu.

Replikacja danych w informatyce oznacza powielanie informacji między lokalizacjami w celu zwiększenia dostępności, odporności na błędy i wydajności. Stosuje się różne strategie: synchroniczną i asynchroniczną, a także modele architektury master–slave, primary–secondary lub multi-master. Celem jest utrzymanie spójności danych między kopiami, co realizują protokoły replikacyjne i mechanizmy rozwiązywania konfliktów. Replikacja znajduje zastosowanie w bazach danych, systemach plików i systemach magazynowania danych, a jej korzyści obejmują kopie zapasowe, odzyskiwanie po awariach i równoważenie obciążenia.

W obu kontekstach replikacja służy do tworzenia trwałych kopii informacji — biologicznie dla zachowania genomu i funkcji życiowych, informatycznie dla ochrony danych i ciągłości usług. Wyzwaniem pozostają koszty, opóźnienia i problemy z utrzymaniem spójności w czasie rzeczywistym.