Ligjshmëria

Ligjshmëria është gjendja ose cilësia e të qenit në përputhje me ligjin; ajo përfshin ligjshmërinë e aktit, të institucioneve dhe të procedurave të qeverisjes.

Termi vjen nga fjalët shqipe ligj (ligj) dhe -shmëri, që tregon një cilësi ose gjendje. Në përdorimin juridik dhe akademik, ligjshmëria shpesh ngushtohet me idenë e përputhshmërisë me ligjin dhe mund të kundërvitet me ligjshmërinë e një akti kundrejt kushtetutës.

Zbatimi zakonisht përfshin ligjet, dekretet, vendimet e institucioneve publike dhe mënyrën si zbatohet ligji nga gjykatat dhe administrata. Ligjshmëria vlerësohet përmes përputhshmërisë së një akti me kushtetutën, konventat ndërkombëtare dhe procedurat e një shteti të drejtë.

Ndërthurje dhe dallime: Ligjshmëria fokusohet në aspektin ligjor të përputhshmërisë me ligjin; legitimimi i një akti lidhet me besueshmërinë morale dhe legjitimitetin politik në sytë e publikut. Një akt mund të jetë ligjërisht i vlefshëm por të mos përfitojë legjitimitet politik nëse publiku e kundështon.

Rrjedh nga parimet e shtetit të ligjit; kontrolli gjyqësor dhe mekanizmat demokratik merren me ruajtjen e ligjshmërisë. Në kontekst ndërkombëtar ligjshmëria e veprimeve publike vlerësohet gjithashtu sipas të drejtave njerëzore dhe marrëveshjeve ndërkombëtare.

Shënime të lidhura: shteti i ligjit, ligjshmëria dhe legjitimiteti; kushtetuta; të drejtat njerëzore.