Hlutfallslegur

Hlutfallslegur er lýsingarháttur sem notaður er til að lýsa sambandi tveggja stærða þar sem breyting á einni stærð orsakar samsvarandi breytingu á hinni í föstum hlutföllum. Í stærðfræði er stærða y hlutfallsleg af x ef til er fast tala k þannig að y = kx fyrir öll x í gildissviði. Slíkt samband felur í sér að y/x er alltaf jafn konstantinum k. Graf beins hlutfalls (y = kx) er beinn lína sem liggur gegnum upprunann (0,0).

Beint hlutfall og óbeint hlutfall eru tvö megin tilvik hlutfallslegra samband: Beint hlutfall (direct/proportional) er þegar y = kx; tvöföldun x leiðir til sömu hlutfallslegri aukningu í y. Óbeint hlutfall (inverse/indirect proportional) er þegar y ∝ 1/x, t.d. y = k/x, þar sem vaxandi x minnkar y. Graf þess sambands er hólfteppa eða glerlaga dreifing (asymptótur við x og y).

Notkun hlutfallslegs sambands er útbreidd: í hagfræði, eðlisfræði, efnfræði og daglegu lífi til að skýra hvernig stærðir breytast saman með stöðugu hlutfalli. Helstu hugtök eru hlutfallsfasti eða stuðull hlutfallsins (k) og beint eða óbeint hlutfall.