Gjaldmiðlasveiflur

Gjaldmiðlasveiflur eru breytingar á gengi gjaldmiðla, þ.e. breytingar á verði milli gjaldmiðla eða gagnvart innlendum verðbréfamarkaði. Sveiflurnar geta verið stuttar eða langvarandi og hafa víðtæk áhrif á viðskipti, verðlag og fjárfestingar.

Orsakir: Helstu drifkraftar eru vaxtamunur milli hagkerfa og væntingar um peningamálastefnu, verðbólguforsendur og fjármagnsflæði. Aðrir þættir eru breytingar á útflutningi og innflutningi, verðlagsáhrif hrávara, aukin óvissa og markaðsviðbrögð við atburðum. Opinberar aðgerðir, gjaldeyrisforðar og stýrivextir geta einnig haft áhrif á gengisstöðu.

Mælingar: Gengi eru oft mæld sem hlutfall breytinga á tilteknum tíma. Algengir mælikvarðar eru staðalfrávik daglegra gengisbreytinga (volatility), realized volatility og líkan eins og GARCH. Einnig er hægt að skoða væntingarbólur (implied volatility) úr gengisvalkostum.

Áhrif og notkun: Sveiflur hafa áhrif á verðlag, útflutning, alþjóðlega fjárfestingu og skuldbindingar í erlendum gjaldmiðli. Fyrirtæki sem skulda eða hafa tekjur í öðrum gjaldmiðli þurfa að verja sig gegn gengisáhrifum með hedging, t.d. með framtals- eða valkostarsamningum. Fjárfestar nota einnig gengissveiflur til að stunda áhættufjárfestingar eða varúðarráðstafanir.

Stjórnsýsla: Seðlabankar og ríkisstjórnir reyna oft að mýkja sveiflurnar með samspili peningamálastefnu og gjaldeyrisviðskipta. Gjaldeyrisforðinn og aðgerðir til að styðja eða draga úr ákveðnum gjaldmiðli geta stuðlað að stöðugleika.