Fagosomlar

Fagosomlar, fagositoz yoluyla yabancı partiküllerin veya ölü hücre kalıntılarının hücre zarından içeri alınmasıyla oluşan membranöz veziküllerdir. Partikül, hücre yüzeyindeki reseptörler tarafından tanındıktan sonra zar çevreler ve içi dışarıya doğru kapalı bir kapsül şeklinde fagosom oluşur. İçerisine alınan materyal fagosomun içindedir ve çevresel koşullardan bağımsız olarak önceki adımlar boyunca işlenmeye hazırlanır.

Zamanla fagosomlar olgunlaşır ve fagolizosoma oluşumuna doğru gelişir. Erken fagosomlar Rab5 ile işaretlenirken, olgunlaşmış geç fagosomlar Rab7 ile işaretlidir. Bu ilerleme sırasında fagosom lizozomlarla birleşir ve fagolizosom oluşur. Asidifikasyon V-ATPaz tarafından sağlanır; pH düşer ve hidrolitik enzimler (proteazlar, nucleazlar, lipazlar) ile oksidatif mekanizmalar etkinleşir. NADPH oksidaz kompleksi fagolizosom membranında yerleşerek süpürme tepkisini tetikler ve reaktif oksijen türleri üretilir.

Fagosomlar ve fagolizosomlar, immün yanıtın erken savunma kademesinde merkezi rol oynar. Makrofajlar ve nötrofiller tarafından patojenleri yok eder; aynı zamanda antijen işleme ile adaptif bağışıklığa katkıda bulunur. Dendritik hücrelerde fagositoz, antijenlerin sunumuna uygun biçimde işlenmesini sağlayabilir (in vivo bazı durumlarda cross-presentation dahil). Opsonizasyon, Fc reseptörleri ve tamamlayıcı reseptörler gibi yüzey reseptörleri fagositozu kolaylaştırır.

Patojenler bazı durumlarda fagosom olgunlaşmasını veya fagolizosom fonksiyonunu engelleyebilir; bu da enfeksiyonun devamını kolaylaştırır. Fagosomlar, bağışıklık sistemi bozukluklarında ve bazı enfeksiyonla ilişkili hastalıklarda önemli klinik bağlamlar taşır.