Dewiacja

Dewiacja (z łac. deviatio; odchylenie od normy) to pojęcie oznaczające różnicę między aktualnym stanem a uznawanym standardem, normą lub oczekiwanym wzorcem. W naukach społecznych dew iacja odnosi się do zachowań lub cech odbiegających od obowiązujących norm społecznych. Dewiacja nie musi być równoznaczna z przestępstwem; obejmuje szeroki zakres odstępstw, od nietypowych zachowań po innowacje i zmiany kulturowe. W socjologii i criminologii stosuje się różne teorie wyjaśniające dewiację, m.in. teorię anomii Durkhema, teorię etykietowania Bechera oraz teorie subkultur.

W statystyce i metrologii dewiacją nazywa się różnicę między wartością obserwowaną a wartością referencyjną ( lub teoretyczną). Może wynikać z błędów losowych (odchylenia przypadkowe) lub błędów systematycznych. W kontroli jakości dewiacje bywają interpretowane jako odstępstwa od tolerancji lub specyfikacji technicznej.

W praktyce termin ten bywa używany także w psychologii, lingwistyce i naukach o człowieku do opisu odchyleń od norm rozwojowych, językowych lub kulturowych. Dewiacja jest zjawiskiem wieloznacznym: może odzwierciedlać utrwalanie norm i konflikt między normą a realnym zachowaniem, a także być źródłem innowacji i zmian społecznych.

Zobacz także: odchylenie, odchylenie standardowe, błąd systematyczny, dewiacja społeczna, norma.