Daromadning

Daromadning (daromad) — shaxslar, oilalar yoki tashkilotlar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot va xizmatlardan olingan moliyaviy qiymat. Bu qiymat mehnat haqi, biznes faoliyati natijasi yoki investitsiya daromadlari shaklida keladi. Daromad iqtisodiy faoliyatning asosiy oqimlaridan biri bo‘lib, turli daromad turlarini o‘z ichiga oladi.

Daromad turlari mehnat daromadi, kapital daromadi va ijaradan keladigan daromad sifatida tasniflanadi. Mehnat daromadi ish haqidan, bonuslar va boshqa mehnatga bog‘liq to‘lovlardan iborat. Kapital daromadi foizlar, dividendlar, rent yoki aktivlarning qiymat o‘sishi tufayli keladigan daromadlarni o‘z ichiga oladi. Ijaradan keladigan daromad mulkni yoki aktivlarni ijaraga berishdan olingan summani anglatadi. Shuningdek, investitsiyalardan keladigan passiv daromadlar ham mavjud bo‘lishi mumkin.

Daromadlar o‘lchovi va taqsimoti shaxsiy va ijtimoiy siyosatlar uchun muhimdir. Shaxsiy daromadda sof daromad (net income) soliqlar va majburiy to‘lovlar chiqarilgandan keyin qolgan miqdordir. Jami yoki umumi daromad esa daromadlarning yigʻindisi sifatida ko‘riladi. Daromad taqsimoti bozor iqtisodiyoti va ijtimoiy nazorat uchun markaziy o‘zgaruvchi bo‘lib, teng taqsimlanishi barqaror o‘sishni qo‘llab-quvvatlaydi; no‘toq taqsimot esa ijtimoiy xavotirlar va iqtisodiy muammolarga olib kelishi mumkin. Buning o‘lchovlari orasida Gini koeffitsienti kabi mezonlar qo‘llanadi.

Kengaytirilgan daromad siyosati soliqlar, ijtimoiy sug‘urta tizimi, mehnat bozorini rivojlantirish hamda shaxsiy budjetlashtirish va tejash kabi vositalarni o‘z ichiga oladi. Daromad taqsimoti va daromad o‘sishini tenglashtirish iqtisodiy barqarorlik uchun muhim hisoblanadi.