Çene

Çene, Türkçede yüzün alt kısmını oluşturan yapıyı ifade eden terimdir. Günlük dilde ağızla ilgili genel bir kavram olarak kullanılsa da, anatomide genellikle alt çeneyi oluşturan mandibula ile bu bölgeyi kapsayan yapıları tanımlar. Üst çene ise maksimumillalar olarak adlandırılır ve çene kavramı çoğunlukla alt çene için kullanılır. Çene bölgesinin en belirgin görünümü, alt çenenin öne doğru çıkıntı yapan çene çıkıntısıdır; bu çıkıntıya ayrıca çene ucu veya mental bölge denir.

Anatomi açısından mandibula tek parçadan oluşan en güçlü kemiktir ve her iki tarafta temporomandibular eklemlerle kafatasına bağlanır. Eklem hareketleriyle çene açılıp kapanabilir, böylece çiğneme ve konuşma görevleri yerine getirilebilir. Mandibulanın ön yüzünde dişler için alveolar süreçler bulunur; arka kısmında kondil (ejlefler) ve koronoid süreçler yer alır. Çenenin önde yer alan kısmı olan mental bölge, çene çizgisinin görünümünü belirler ve farklı şekillerde değişebilir.

Fonksiyon olarak çene, ısıması ve konuşması için gerekli olan çiğneme hareketlerini sağlar; bu hareketler masseter, temporalis ve pterygoid kasları gibi kaslar arasındaki etkileşimle gerçekleşir. Ayrıca yüz ifadesi ve hava yolu dinamikleri üzerinde de etkisi vardır.

Kullanım açısından çene, mecazi anlamda da yaygındır. Örneğin, “çenesini kapatmak” ifadesiyle ağzını kapatması istenir. Tıbbi bağlamda ise temporomandibular eklem bozuklukları, mandibula kırıkları ve malokluzi gibi durumlar çene işlevlerini etkileyebilir.