þátttökuaðferða

Þátttökuaðferðir eru safn aðferða sem byggja á beinni þátttöku þátttakenda í rannsókn, þróunarverkefni eða ákvarðanatöku. Markmiðið er að skapa gagnkvæma þekkingu, auka gildi ákvarðana og bæta aðkomu samtaka sem hafa hagsmuni af niðurstöðunum. Þær eru oft notaðar til að auka réttmæti fræða, hvetja til samvinnu og stuðla að sjálfbærum lausnum sem skilja eftir sig raunverulegar breytingar.

Algengar tegundir þætttökuaðferða koma fram í menntun, heilsu, borgarþróun og samfélagsverkefnum. Í þeim liggja meðal annars: hópfundir og vinnustofur þar sem þátttakendur ræða sameiginlega vandamál og lausnir; þátttökukortlagning og teikningar sem sýna aðgengi og valkosti; samráðsfundir og lýðræðislegir umræðuviðburðir sem miða að sameiginlegri ákvörðun; og skapandi aðferðir eins og notendahönnun (co-design) eða lýsandi myndir (photo-voice) til að virkja sjónarmið og reynslu.

Framkvæmd þátttökuaðferða felur oft í sér að skilgreina vandamál með þátttakendum, velja viðeigandi aðferð, skipuleggja og fara af stað með framkvæmd, safna og vinna úr gögnum, gefa þátttakendum endurgjöf og taka niðurstöðurnar með í lokaniðurstöðu eða úrbótaferli. Mikilvægt er að gæta jafnvægis valds, aðgæta þagmálum og tryggja upplýst samþykki, þátttökufatningu fyrir ólíka hópa og samráð við samfélagið til að forðast takmarkaða eða yfirborðsmikil áhrif.

Notkun þætttökuaðferða nær yfir rannsóknir, þróun, menntun, heilsu, byggðamál og almenningsmál. Þeir hafa þá verkfæra sem stuðla að þátttöku, samvinnu og verulegri innleiðingu.

See also: participatory action research, PRA, co-design, deliberative democracy.