þingræðissamfélögum

Þingræðissamfélög eru pólitísk samfélög sem byggja á þingræði, þar sem æðsta löggjafarvaldið liggur hjá þinginu og ríkisstjórnin fær traust þess til starfa. Ríkisstjórnin er mynduð af þinginu og ber ábyrgð gagnvart því. Traust þingsins skiptir mestu fyrir starfsemi ríkisstjórnarinnar; ef þing veikir traust sitt getur ríkisstjórnin litið til ráðhúskvota eða leitað nýrra kosninga.

Helstu einkenni þingræðissamfélaga eru reglulegar kosningar til þingsins, fulltrúalýðræði og sú meginregla að ríkisstjórnin starfar með samviskubundinni ábyrgð gagnvart þinginu. Ríkisstjórnin getur verið meirihluta- eða samráðsvædd og krefst trausts þingsins til að halda áfram. Það er sameiginleg ábyrgð ríkisstjórnar og ráðherra, og þingið getur veitt eða tekið traust frá henni í örðu eða ráðunabyggðum atvikum. Pólitísk samvinna og flokksráðsemi fyrirbyggja oft stöðugleika, en geta einnig valdið samráðs- eða minnihlutastjórnum.

Flokkunaraðferðir og val á formi framkvæmdar breytast milli þjóða. Í konungsríkjum með þingræði ríkjað konungdæmi og þingræði er algengt, en í þingræðislegum republikum er konungdæmi eða misses. Í föderalískum ríkjum er þingræðiskerfi almennt til staðar bæði á stjórnætti og á staðbundnum vettvangi.

Saga og dreifing: Uppruni þingræðis liggur að rótum í Evrópu snemma nýrrar tíma og mótast af þróun konungdæma og valdastefnu. Í dag eru þingræðissamfélög útbreidd um heiminn, með fjölbreyttum útfærslum eftir stjórnkerfi, menningu og löggjafarvaldi.

Dæmi um þingræðissamfélög eru Bretland, Svíþjóð, Noregur, Kanada, Ástralía, Nýja-Sjáland, Þýskaland og Ísland.

See also: parlamentary systems, consitutional monarchy, responsible government.