útlum

Útlum er hugtak sem lýsir minnkun boðstyrks eða hreyfingar þegar hún ferðast eða rofnar innan efnis eða kerfa. Orkan tapast oft sem hiti, dreifing eða nudd, og boðstyrkurinn eða sveifluhraðinn dofnar með tíma eða fjarlægð. Útlum kemur fram í mörgum sviðum, meðal annars í akustík, rafrásum og mekanískum sveiflum.

Mekanískur útlum: sveifla eða hreyfing dofnar vegna núnings, loftmótstöðu og innri viðnáms efnis. Akustískur útlum: hljóð dofnar þegar það fer í gegnum efni eða loft og er uppsogað eða dreifist. Rafræn útlum: spennu eða straum dofnar vegna viðnáms, rafleiðni og dreifingar í rafrás.

Notkun útlums felur í sér að minnka truflanir og auka stöðugleika í kerfum. Dæmi eru dofnun sveiflna í mekanískum fjöðrum, hljóðeinangrun bygginga sem minnkar hávaðann, og rafrásir af RC- eða RL-týpum sem dofnar spennu með tíma. Einnig er útlum mikilvægt í rannsóknum á jarðskjálftum og í ferlum sem dreifa bylgjum til að næra stabíla hljóð- eða tækniáring.