ónæmisfræði

Ónæmisfræði er fræðigrein sem fjallar um ónæmiskerfið og hvernig það verndar líkamann gegn sýklum, veirum og öðrum ógnum. Hún rannsakar byggingu, starfsemi og samspil frumna og sameinda sem taka þátt í ónæmisviðbrögðum og hvernig vefir svara áreitum.

Kerfið skiptist í innfædda (náttúrulega) ónæmisvörn og aðlagaða (sértæka) ónæmisvörn. Helstu frumur eru B- og T-frumur, makrófagar, dendritic frumur og NK-frumur. Helstu vefir og líffæri sem taka þátt eru beinmergur, eitlar, milti og vessa-kerfi.

Innfædda ónæmisvörnin bregðast strax við; húð og slímhúðarbarriera veita fyrstu varnarlínuna, átfrumur eins og makrófagar og neutrófílar étja sýkla og draga boð sem leiða til bólgu. NK-frumur drepa sýkta frumur. Dendritic frumur flytja boð frá innfædda kerfinu til aðlagaða kerfisins til framleiðslu sértækra svara.

Aðlagaða ónæmisvörunin byggir á B- og T-frumum; B-frumur framleiða mótefni sem bindist mótefnavökum og hindra starfsemi sýkla, en T-frumur vinna með sýkla á frumustigi og geta drepið sýktar frumur. Minnisfrumur tryggja hraðari og sterkari svar við endurkomu sýkla.

Í klínísku samhengi hefur ónæmisfræði áhrif á bólusetningar, immunoterapi og meðferð ónæmis- eða ofnæmis- og líffæraágræðslu. Rannsóknir nota aðferðir eins og flæðisýnitækni (flow cytometry), gena- og próteinrannsóknir til að kortleggja starfsemi kerfisins og þróa nýjar meðferðir.