yumurtalklarda

Yumurtalıklar (ovaries), dişil üreme sisteminin iki adet bezidir. Pelvisin her iki tarafında, rahimin yanında konumlanan bu çift organ genel olarak yumurta hücreleri (oositler) üretir ve ana hormonal üretim merkezidir. Yumurta gelişimi foliküller içinde gerçekleşir; her döngüde olgunlaşan folikül ovülasyonu tetikler ve yumurta serbest bırakılır. Ayrıca östrojen ve progesteron gibi hormonları salgılayarak adet döngüsünü ve üremenin hormonal düzenini sağlarlar.

Yapısal olarak yumurtalıklar korteks ve medulla olmak üzere iki ana tabakaya ayrılır. Korteksinde gelişmekte olan foliküller bulunur; medulla ise bağ dokusu, kan damarları ve sinirleri içerir. Yapıyı koruyan destekleyici bağlar arasında yumurtalık ligamanı ve suspensory ligamanı yer alır. Kan akımı yumurtalık arterleri üzerinden sağlanır ve lenfatikler ile dağıılır.

Bir yaşam boyunca kadınlarda follikül gelişimi ve oosit olgunlaşması östrojen üretiminin değiştiği döneme damgasını vurur. Doğumda milyonlarca primordial folikül bulunur; ergenlikte ve yetişkinlikte adet döngüsüyle foliküller olgunlaşır. Olgunlaşan folikül çatladığında yumurta serbest kalır (ovülasyon); geride kalan hücreler korpus luteum adını alan geçici bir hormon üretim kitlesi oluşturur. Gebelik gerçekleşmediğinde korpus luteum geriler ve adet döngüsü tamamlanır. Bu süreç menopozaya kadar sürer.

Yumurtalıklar bazı hastalıklara yataklık edebilir. Polikistik over sendromu (PCOS) sık görülen bir bozukluktur; kistler ve nadiren over kanseri riski artabilir. Belirtiler arasında adet düzensizlikleri, pelvik ağrı veya karın şişliği bulunabilir. Teşhis ve tedavi kişinin yaşı ve genel sağlık durumuna göre değişir.